Recent verschenen
Vorige nummers
2026Werken aan inclusie 2026 03
Werken aan inclusie 2026 02
Werken aan inclusie 2026 01
Werken aan inclusie 2025 04
Werken aan inclusie 2025 03
Werken aan inclusie 2025 02
Werken aan inclusie 2025 01
Om complexe, goed afgestemde ‘integrale’ zorg te verlenen aan risicojongeren is niet alleen een vertrouwensrelatie met de jongere nodig. Ook de band tussen professionals onderling is van invloed op de kwaliteit van de zorg. In de manier waarop beide relaties tot stand komen (en beklijven), zitten...
We liepen de drempel over en keken hoopvol naar Babs. Was het gelukt? Staan we hier ergens voor, of zijn we voor niets gekomen? Aan de lach op haar gezicht zagen we het al: het was gelukt. Alle 18 dozen, 900 exemplaren van Werken aan inclusie, waren net op tijd door de koerier binnengebracht. Yes.
Hoe worden studenten opgeleid om actief bij te dragen aan inclusief onderwijs? Deze vraag bracht me bij de Marnix Academie. Ik sprak hier een groep eerstejaars studenten die de master Passend Meesterschap volgen. De studenten presenteerden die dag eigen praktijkonderzoek binnen hun school. Wat be...
Twintig jaar lang ben ik fulltime leraar geweest. In die jaren heb ik gemiddeld twintig kinderen per jaar in de klas gehad, waardoor ik grofweg vierhonderd kinderen een jaar lang heb begeleid. Vanzelfsprekend hoorden daar ook de ouders bij.
Samenwerkingsverband VO Zaanstreek (SVZ) is zowel de motor als de smeerolie om inclusief en passend onderwijs voor elkaar te krijgen. Een greep uit wat we doen, en hoe we het verschil maken voor al onze jongeren.
Dagelijks werken wij vanuit meerdere organisaties samen op één locatie. En in dit ecosysteem met zo’n tachtig medewerkers voelen we ons samen verantwoordelijk voor alle kinderen die tussen maandagochtend half 8 en vrijdagmiddag 6 uur in ons gebouw aanwezig zijn. Iedereen draagt bij vanuit zijn ei...
De opgave voor 2035 is dat elke school inclusief onderwijs biedt in ‘een inclusieve leeromgeving waarin alle kinderen welkom zijn, waar vanuit een pedagogische basis gewerkt wordt aan de brede ontwikkeling van alle kinderen en waar elk kind zich ontwikkelt, wordt gezien en erbij hoort’ (OCW, 2024...

Een dag bewust kijken en luisteren naar iets wat vanzelfsprekend lijkt kan je als professional in het onderwijs echt helpen. Ik besloot deze keer een dag lang de focus te leggen op ‘expertise delen’. Van gesprekken over hoorrecht van leerlingen tot een instructiefilmpje over het vervangen van een...
Samenwerkingsverband Driegang (SWV Driegang) is al jaren een inspiratieregio voor inclusief onderwijs. Het afgelopen schooljaar zijn we gestart met vijf professionele leergemeenschappen. In deze PLG’s onderzoeken we hoe we vanuit een inclusieve en collectieve werkwijze kunnen omgaan met diversite...
Formeel bestaan er in Italië nog enkele gespecialiseerde voorzieningen, vertelt Karin. “Bijvoorbeeld voor leerlingen met zeer complexe medische of ondersteuningsbehoeften, en er zijn ondersteuningsdiensten buiten de school. Maar in vergelijking met andere Europese landen kent Italië vrijwel geen ...
In Amsterdam voltrok zich de afgelopen jaren een stille crisis. Een groeiende groep kinderen met een beperking of complexe ondersteuningsvraag kon nergens terecht: niet in het regulier onderwijs, maar ook niet in het gespecialiseerd onderwijs. Wachtlijsten liepen op, plaatsingen bleven uit en er ...
De beweging naar inclusief onderwijs kan van alles oproepen. Voor sommigen zal het voelen als een natuurlijk proces, maar bij de meesten roept het waarschijnlijk enige vorm van weerstand op. Dat laatste is heel logisch, aangezien het gaat om een complexe verandering die veel van leerkrachten vraa...
Professionals en ouders hebben hetzelfde doel: kinderen zo goed mogelijk ondersteunen in hun ontwikkeling. Toch kijken zij vaak vanuit verschillende perspectieven naar een situatie. Goede samenwerking vraagt daarom meer dan het uitwisselen van informatie. Het vraagt om nieuwsgierigheid naar de ou...
Ouders zien het dagelijks: het leven van een gezin stopt niet netjes bij de grenzen van een sector. Kinderen groeien niet op in losse domeinen zoals ‘onderwijs’, ‘opvang’ of ‘zorg’. Ze leren, spelen en ontwikkelen zich in één leven, en ouders willen vooral één ding: dat al die onderdelen logisch ...
Inclusief onderwijs vraagt om een stevige basis waarin iedereen ondersteund wordt: kind én onderwijsprofessional. Barbara Janssens, Programmaleider Inclusief Onderwijs bij het ministerie van OCW, legt uit welke stappen het ministerie neemt richting inclusief onderwijs: “We willen vooral de onders...
We zijn vaak geneigd om te denken dat iets niet kan. Toen ik nog in het gespecialiseerde cluster 4-onderwijs werkte, kwam ik die overtuiging regelmatig tegen. Ook bij mezelf.
Vragen stellen als het niet kan, doorvragen, door de klas praten, andere leerlingen afleiden. Regelmatig wordt dit gezien als storend gedrag, maar het is vaak onzekerheid of angst vanuit de behoefte aan duidelijkheid en structuur bij leerlingen. Angst voor een nieuwe docent bij een leswisseling, ...

Inclusief onderwijs begint bij de vraag: hoe maken wij ruimte voor ieder kind? De afgelopen jaren hebben scholen, besturen en samenwerkingsverbanden stappen gezet richting meer inclusie. De weg inclusie is voor veel professionals een zoektocht. Het ‘hoe’ is geen stappenplan of protocol; het begin...
Bij Koninklijke Kentalis beschikken ze over waardevolle praktijkervaring met inclusie, zowel in het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs. Tijdens de workshops op het congres op 3 juni laat Kentalis zien hoe krachtig samenwerking kan zijn wanneer scholen de deuren voor elkaar openen. Dit do...
In het onderwijs heeft datagestuurd werken voor veel mensen een onaangename klank. Het voelt koud, technocratisch en afstandelijk, alsof je kinderen terugbrengt tot cijfers, tabellen en dashboards. Want onderwijs gaat over kinderen: over hun ontwikkeling, hun gedrag, hun achtergrond, hun kansen e...

In Landgraaf staat een wijkschool met 450 leerlingen die inclusie niet ziet als project, maar als dagelijkse werkelijkheid. Kinderen met een lichamelijke, zintuiglijke of medische ondersteuningsbehoefte draaien volwaardig mee in het regulier onderwijs. Sven van der Linden, directeur van OBS Harle...
